Atatürk'ün Doğumunun 100. Yılında, Atatürk'ün anısına armağan olmak üzere ve Cumhuriyetin sembolü olarak 29 Ekim 1981'de temeli atılmak üzere Ankara'da Sayın Devlet Başkanı Org. Kenan Evren tarafından uygun görülen bugünkü Hipodrom sahası içerisinde bir Atatürk Kültür Merkezi Kompleksi inşaatına karar verilmiştir.

Atatürk'ün 100. Yılı faaliyetlerini yürütmekle görevli 100. Yıl Kutlama Koordinasyon Kurulu 2302 Sayılı Kanun gereğince Atatürk Kültür Merkezinin projelendirme işinin Bayındırlık Bakanlığınca yürütülmesini ve konunun ulusal bir yarışma ile elde edilmesini uygun görmüştür.

Atatürk Kültür Merkezi Kompleksi, Müze - Sergi - Folklor - Kütüphane, Kongre Salonu, Konser Salonu, Opera - Bale Binası, Tiyatro Binası ve Genel Hizmetler Bizmetler Binalarından müteşekkil olup, toplam yaklaşık inşaat alanı 81.420 m² yi bulmaktadır.

Atatürk Kültür Merkezi Kompleksini oluşturan binalardan Müze - Sergi - Folklor - Kütüphane bölümü, genel yerleşim planı ile birlikte ilk etapta yarışmaya çıkarılmıştır.

Yarışmaya 52 adet proje katılmış, projeler Bayındırlık Bakanlığı Mimarlık ve Mühendislik Proje Yarışma Yönetmeliği ne göre konunun uzmanı olan üyelerden müteşekkil jürice 22-26 Haziran 1981 tarihleri arasında değerlendirilmiş, Y.Mimar Filiz ERKAL ve Y.Müh. Mimar Coşkun ERKAL'a ait proje 1. ödüle layık bulunmuştur. 1. ödüle seçilen ve Müze, Sergi, Folklor ve Kütüphane bölümlerini içeren yapı grubu, tüm Kültür Merkezinin yeşil alanı içinde kare tabanlı piramit olarak ele alınmış ve özellikle ilk aşamada bitmiş bir bina etkisini kaybetmeden anlamlı bir kompozisyon içinde çözülmüştür.

Programda en önemli konu, yurdumuzun ilk Kurtuluş Savaşı ve Atatürk Devrimleri Müzesi ile Bilim - Teknoloji ve Tabiat Tarihi Müzesi nden oluşan Cumhuriyet Devrimi Müzesi olup, ayrıca Resim - Heykel Müzesi ve Güzel Snatlar Galerileri ile halka açık çeşitli sanat ve el sanatları atölyeleri ile halk müziği ve oyunları çalışma salonları, iki küçük kütüphane ve toplantı salonu bulunmaktadır.

Projelendirmede, çevredeki rekreasyon alanlarıyla uyumlu ve aynı zamanda Atatürk'ün anısını simgeleyecek anıtsal bir bütüne varacak şekilde Cumhuriyet Devri Müzesi 3 katlı bir yapı olarak alınmış, bunu modern Sanat Müzesi ve Galerileri çevreleyerek, dışta çevreye uyumlu çizgilerle anıtsal etki, içte müze tekniğine uygun sergileme alanları düzenlenmiştir.

Büyük hipodrom parkı içerisinde yapının kare tabanlı bir piramit olarak ele alınması, zeminden tek noktaya doğru yükselen bu kütlenin güçlü simgesel bir etkisinin olduğu, jürice oy birliği ile benimsenmiştir. Piramidin, iyi seçilmiş bir yükseklikte yatay bir düzlemle kesilmiş olması ve bu kottan sonra Atatürk'ü ve devrimlerini simgeleyen iç mekanın yapının dışına doğru ölçekli bir şekilde yansıması jürice gene çok olumlu bulunmuştur.

Piramitin kütle etkisinde yer yer girişlere veya dışa açılan mekanlara olanak verecek şekilde boşaltılarak düzenlenmiş olması, hem kütlenin mimari etkisi, hemde fonksiyonel yararlar sağlaması bakımından olumlu görülmüştür.

Alle'nin, insanları yormadan +5.00 kotuna kadar yükseltmesi, ziyaretçiler için binaya yaklaşırken edinecekleri hareketli perspektif etkileri ve varılan yükseklikten faydalanarak, servis niteliğindeki hacimlerin alt nivolarda serbest düzenleme olanağı vermesi bakımından olumlu karşılanmıştır.

Projenin planlamadaki ana fikri jürice çok güçlü görülmüştür. Bu fikir çok geniş ve düz bir alanda yer alıp sıfırdan sonsuzdaki bir noktaya doğru yükselerek simgeleşen piramidin tam ortasında düzenlenen Cumhuriyet Devri Müzesi (bu konunun ana fikrini oluşturmaktadır) ve bu Müzenin etrafındaki kültürü simgeleyen sanat galerileri'nin yer almasıdır.

Atatürk Müzesinin planda yapının merkezinde kesitte en üst kotta ikinci derecede bağımsız bir şekilde ve olumlu hiyerarşik konumda düşünülerek doğru ve gerekli temsili anlam verilmesi de çok başarılıdır.

Piramidin kuzey tarafından bir alt kotta ikinci derecede bağımsız bir giriş düzenlenerek, folklor çalışmaları, oditoryumun atölyelerin ve yönetimin dışla ilişkilerinin kurulmuş olması da jürice iyi bir çözüm olarak bulunmuştur.

Jüri, dıştan, yakın ve uzak mesafelerden hatta her bakış noktasından güçlü, kendini duyurucu, hatırda kalıcı, simgesel bir etkiye sahip olduğunu kabul ettiği 11 sıra numaralı projenin, Atatürk'ün çağdaş kişiliğini, düşünce yapısını, ve kültür yapısını ortaya koyduğu fiziki yapısı ile en doğru ve etkili şekilde yansıttığını kabul etmiştir. Aynı özün, yorumun iç mekanın merkezinde, odak noktası olan Cumhuriyet Devri Müzesinde de üst düzeye ulaştığını görmüş ve bütün bu nedenlerden ötürü projenin tatbik edilebilir bulunduğunu da kabul ederek bu projeyi oy birliğiyle birinci ödülle değerlendirilmiştir.

AKM Binası Mimari ve Yerleşim Planı
Bina Dış Cephe Genel Görünüş Fotoğrafları
Cumhuriyet Devri Müzesi Fotoğrafları
Toplantı Salonu Fotoğrafları
Atatürk İhtisas Kütüphanesinden Fotoğraflar